Akvaryum, içinde yaşadığımız beton yığınlarında sualtı ekolojilerinden bir kesit izleme olanağı vererek bizi doğaya yaklaştıran inanılmaz güzellikte bir uğraş. İçinde estetik var, bilimsellik var, ilginç yaşam biçimlerinden dolayı da enteresanlık var. Bu derece güzel bir uğraşın ülkemizde bu kadar az gelişmiş olması beni hep şaşırtırdı. Gittiğim evlerde, lokantalarda veya akvaryumcularda hep salaş akvaryumlar görmüşümdür; belki de bu yüzdendir. Halbuki çok güzel akvaryumlar da olabileceğini yabancı kaynaklarda hep görürdüm. Kendim de birçok balık türünü beslememe ve üretmeme rağmen bir türlü şöyle hem dış dekorasyonuyla, hem de içiyle güzel, işleyen bir akvaryum kuramamıştım ki örnek göstereyim. Öyle bir akvaryum olmalı ki, bitkileriyle balıklarıyla doğal bir sualtı panaromasını canlandırmalı. Birbirine uyumlu balıklar ve bitkiler öyle bir denge oluşturmalı ki yem atmanın dışında ben sadece gereken haftalık ve aylık düzenli bakımlarla uğraşmalıyım; onlar kendi kendilerine büyüyüp çoğalmalı. Akşamları keyifle akvaryumumun karşısına geçip müzik dinleyebilmeliyim.

Fakat hep birşeyler eksik kalıyordu. Ya kapak sırıtır, ya dolap sırıtır, akvaryum salona uymaz. Bir ay önce enflasyonu olan balık şimdi bir türlü bulunmaz. Güzel bitki türlerini "satması zor abi" diye getirmezler; nerede akvaryumda çürüyecek soğuk su veya teraryum bitkileri varsa bulur çıkarırlar. Midye kırığından başka kum bulunmaz. O zamanlar internet de yoktu; ihtiyacım olan yabancı kaynaklara ulaşamazdım. Türkçe kitaplar zaten çok az ve yetersizdi. Bu tip teker teker üstesinden gelinebilecek, ama üstüste geldiklerinde caydırıcı olmaya başlayan zorluklar.

Artık köhne görüntülerin akvaryumların değişmez kaderi, kitaplardaki güzel resimlerin de birer fotoğraf hilesi olduğuna iyice inanç getirmiştim ki üniversite sonrası eğitimim gereği yurt dışına gitmem gerekti. Akvaryumculuğun gelişmiş olduğu Almanya, İsviçre, Hollanda ve İngiltere'de gerçekten çok güzel akvaryumların örneklerini gördüm. Hem tatlısu, hem de deniz. Hatta bir tane de kendim kurmayı başardım; 300 litrelik bir amazon sığ su biyotopu. Bir ısıtmalı taban sirkülatörünün üstünde 1-2mm kalınlıkta esmer kuvars kum, Apistogramma ailesinden çeşitli cüce çiklit türleri, yosun yiyici olarak Otocinclus affinis, Kardinal Neonlar ve 14 tür yeşilli kahverengili kırmızılı bitki, üstelik karbondioksit gübresi kullanmadan. Bu akvaryumda cüce çiklitler kendi kendilerine çoğalıyorlardı. Erkekler geniş alanı kollarken dişilerin nasıl tetikte beslenmeleri için yavrularını gezdirdiklerini gözleyebiliyordum. Yavrular, bütün tabanı kaplamış bitkiler arasında kendileri için gerekli besinleri bulabiliyorlardı. Demek ki olabiliyormuş. Akvaryumumun karşısına geçip müzik de dinliyordum, çay da içiyordum.

Eskiden bizde akvaryumculuğun gelişmemiş olmasını maddi sorunlara bağlardım. Şimdi farklı düşünüyorum. Bence esas sorun bizler dahil bu işle uğraşanların organizasyon yeteneklerindeki yetersizlik. Burada kilit kelimeler bilgi organizasyonu ve işbirliği. Kimler arasında? Hiç kimseyi dışlamadan, bu işte emeği geçen amatör profesyönel herkesin.

Eskiden yanyana duran iki dükkandan farklı fiyatlar alınca kazıklanmak üzere olduğumu düşünür kötü niyete yorardım. Şimdi sorunu yine organizasyon yetersizliğinde görüyorum. Oturmamış, küçük bir piyasada perakende satış fiyatlarının düzenlenmesi gerekir. Böyle bir düzenleme yoksa, iki ayrı dükkanın aynı ürün için aynı fiyatı vermesi sadece büyük bir rastlantı olur. Müşterinin güvenini sağlamak için iyi niyet bile yetmiyor, organizasyon gerekiyor.

Bilgi ve malzeme akvaryumculuğun altyapısını oluşturan iki ana unsurdur. Bunlardan birinde eksiklik olduğunda istenen gelişme yarıda kalıyor.

Bilgilenmek isteyeni bilgiye ulaştırmanın en verimli yolu, merkezi bir bilgi organizasyonuyla tecrübeli akvaryumculara (akvaryumla uğraşan herkese akvaryumcu diyorum) dağılmış bilgi birikiminin paylaşılmasını sağlayarak kolay ulaşılır bir şekilde bir araya toplanmasıdır. Eksik bilgi kadar fazla bilgi de bilgilendirme yolunda bir engeldir; çünkü kendini tekrarlayan bilgi yığınları esas önemli bilgiye ulaşılmasını zorlaştırır. Merkezi bilgi organizasyonunun bir yararı da, hangi konularda bilgi boşluğu olduğunu, hangilerinde de tekrarlama olduğunu gözler önüne sermesidir. Böylece katılımcılar boşluklara yönlendirilerek açıklar en kısa zamanda kapatılabilir.

Bilginin paylaşımı konusu bizce yolunda gidiyor. Tecrübeli üyelerimizin şimdiye kadar akvaryum forumlarına, balık notlarına ve Akvaryum Magazini'ne çok önemli katkıları var. Bizler de çok şey öğrendiğimiz bu yazıları yakından takip ediyoruz. Bundan sonra bu işe ayırabildiğimiz zamanın çoğunu hazır bilgi vermeye değil, bilginin paylaşılacağı ortamları geliştirmeye harcamak istiyoruz. Zamanın verimli kullanılabilmesi için üyelerimize de sorumluluk düşüyor. Sitemizi bilginin hazır verildiği değil, paylaşıldığı bir ortam olarak düşünün. Bilginin de ayakkabı veya çanta gibi emek isteyen bir ürün olduğunu unutmayın. Önce siteyi ve sitede önerilen diğer siteleri gezin, okuyun, ancak aradığınız cevabı bulamazsanız forumlara veya danışma köşelerine soru yöneltin. Biz bilgiye değer veren araştırıcı ve katılımcı üyeleri aramızda görmek istiyoruz.

Bilgi konusu işin sadece bir boyutu. Hepimizin arzusu elbette akademik akvaryum teorisyenleri olarak kalmak değil. Bildiklerimizi uygulamak, tasarılarımızı gerçekleştirmek istiyoruz. Bunun için de canlıları da içeren malzemelere ihtiyacımız var. Başlangıçta ticaret hesapta yoktu demiştim. Sonradan şunu gördük: Ticaretteki boşlukları kapatmadan bilgilendirmek ancak çok sınırlı bir kesime hitap edecek, akvaryumculuk sektörünü geliştirme konusundaki ideallerimiz için yeterli olmayacak. Bir yandan akvaryumculuğu tanıtırken, bir yandan da bu uğraşa başlamak isteyenlere bilgisi ve malzemesiyle hazır çözümler sunabilmek gerekiyor. Akvaryumculuğa adım atmak isteyenleri özendirirken ilk deneyimlerinden hayal kırıklığına uğramamalarını sağlamak çok önemli. Bu işi bırakmayıp da biraz tecrübe kazanan zaten bilgiyi ve malzemeyi nerede bulacağını biliyor, bu konuda çıkan zorlukları da daha fazla göğüsleyebiliyor.

Özet olarak ticaretin de tıpkı bilgi gibi organize edilmesi gerekiyor. Internetteki açık bilgi ortamında artık ticaret gitgide açıkgözlerin, işinibilirlerin sanatı olmaktan çıkıp bir bilim haline geliyor. Merkezi veri tabanı anlayışıyla hangi ürünlerde boşluk (bu arada henüz katılmamış olanların anketimize katılmalarını rica ediyorum, 2. soru ürün paletindeki boşluklarla ilgili), hangilerinde fazlalık olduğu tespit edilebilir. Eksikleri tamamlama konusunda yurt içinden veya dışından kimlerle işbirliği yapılabileceği ve ürünlerin hangi şartlarla ne zaman getirtilebileceği belirlenir, uzun vadeli bir plan yapılır.

İşin ilginç tarafı, internet artık herkese sadece kültürel değil, ticari katılım imkanları da sunuyor. Sitemizdeki tanıtım komisyonları bunun basit bir örneği ama sadece bir başlangıç. Günün birinde amatör olarak üretim yapan üyelerimizin talep açıklarını kapatacak şekilde belli türler üzerinde uzmanlaştıklarını, ürettikleri balık ve bitki türlerini sanal mağazamız üzerinden tanıttıklarını ve bütün Türkiye'ye sattıklarını bir düşünün. Tabi bu arada kendi ürünlerini içeren siparişleri ve elimizde kalan stoklarını online olarak takip edebilecekler. Her amatör ticarete katılabilecek; diğer bir deyişle her amatör profesyönel olabilecek. Bu işbirliğinde kazançtan çok hobiye yeni bir renk katmak önem taşıyor. Burada bahsettiğim tabi ki uzun vadede gerçekleştirilebilecek bir projedir. Bu proje hakkındaki düşüncelerimizden internette balık satışı adlı yazımızda daha ayrıntılı olarak söz edeceğiz.

Akvaryum Magazini ise daha kısa vadede gerçekleştirmek istediğimiz, hem kültürel, hem de ticari katılımı içeren bir projedir. Bu proje, ileride gerçekleştirmek istediğimiz yeni projeler için bir prova olacak. Dikkat ettiyseniz, bir paylaşım ürünü olduğunu vurgulamak için Bilyap Akvaryum Magazini demedik.

Proje özet olarak şöyle:
Üyelerimizin Akvaryum Magazini için gönderdikleri yazılar, yine üyelerimizden oluşturulabilecek bir redaksiyon grubu tarafından kontrolden geçirilecek. Yazıları yayınlanan üyelerimiz önceden belirlenen kriterlere göre o magazin sayısının reklam gelirlerinden pay alacaklar. Reklam gelirlerinin kalanı telif haklarına, sitenin tanıtımına ve emek de dahil internet masraflarına ayrılacak. Reklam gelirleri bütün üyeler tarafından online olarak takip edilebilecek.

Üyelerimizin sayısı binlerden onbinlere ulaşmadıkça çok sembolik düzeylerde kalacak reklam paylarını kesinlikle emeklerin karşılığı olarak gördüğümüz düşünülmemelidir. Burada önemli olan bir işbirliği altyapısının şimdiden kurulmasıdır. Gelişme dönemindeki bir Akvaryum Magazini ancak katılımcıların özverileriyle ayakta durabilir.