www.bilyap.com.tr
Diğer sayılar: 1-3-4
Editörden
Akvaryum haberleri
Akvaryum ve Çevre
Ürünler
Üyelerimizden
Canlılardan
Akvaryum teorileri
Püf noktası
Bunları biliyor muydunuz?
Her hakkı saklıdır.
| Akvaryum Teorileri |
| Deniz Akvaryumlarının Temelleri-I: Filtrasyon Sistemleri Yazan üyemiz: Önder Bozdoğan Resimler: Natural Reef Aquariums |
| Filtrasyonu bir ortamda bulunan zararlı (toksik) maddelerin ortamdan uzaklaştırılması diye tanımlayabiliriz. Akvaryum ortamı göz önüne alındığında amonyak (NH3) ve bunlardan gelişen nitrit (NO2)- ve nitratı (NO3)- düşünmekteyiz. Deniz akvaryumlarındaki kullanılan tüm filtrasyon sistemleri öncelikle toksik bir madde olan nitriti yok etmeye çalışmaktadır ve son yıllarda geliştirilen bir çok sistem kolaylıkla nitriti ortadan kaldırabilmektedir. Nitritten gelişen nitrat balık akvaryumlarında genellikle sorun olmazken mercan akvaryumlarında bazı sorunlara yol açabilmektedir. Mercan akvaryumlarına artan ilgi nitratı yok eden sistemleri ön plana çıkartmıştır. Deniz akvaryumlarında kullanılan filtre sistemlerine topluca göz atmadan önce akvaristin hangi tip deniz akvaryumunu planladığını çok iyi bilmesi gerekmektedir. Balık akvaryumunda kullanılan sistemler mercan akvaryumlarında uygun olmayabilir hatta farklı tür omurgasızlar farklı su gereksinmelerine ihtiyaç duyabilir. |
 |
Deniz akvaryumlarında kullanılan filtrasyon sistemleri:
|
| Resim 1: Akvaryum dolabına yerleştirilmiş elektronik kontrollü filtrasyon sistemi. Soldan sağa: Kalsiyum reaktörü, kaba kirlerin tutulduğu ve ısıtıcının bulunduğu filtre havuzu (sump), protein toplayıcı (skimmer) |
| Dip filtreleri:
Kumun altına yerleştirilen delikli bir tabla ve bu alandaki suyun atılımını sağlayan basit bir borudan ibarettir. Kumdan suyu çekerek veya kuma alttan su vererek (reverse flow) kumu biyolojik bir filtre malzemesi olarak kullananırlar. Oldukça aktif geniş bir yüzey oluştururlar. Dış filtrelere veya su motorlarına bağlanarak etkinlikleri artırılabilir. Basit, ucuz ve etkin sistemler olamakla birlikte sık sık tıkanmaya uğramaları, zamanla tıkanmaya bağlı az akım geçen anaerobik alanların ortaya çıkması (H2S oluşumu), mercan akvaryumlarının dekorasyonuna bağlı filtrasyon alanının daralmasına bağlı sorunlar yüzünden daha az kullanılır olmuşlardır. Bu tip sistemler maliyeti az akvaryumlar için ve dayanıklı balıklarla çalışılacak (örn: Damsel balıkları) yeni başlayanlar için önerilebilir. Son yıllarda akvaryum mağazalarında temelde bu mantıkla çalışan "sıvılaştırılmış yatak filtreleri" görülmeye başladı. Bu tip filtrelerin yaygın olmaması yüzünden avantajları veya dezavantajları hakında yorum yapmak çok zordur. Ancak dip filtrelerinde yaşanacak sorunlar bunlarda da ortaya çıkacak gibi görünmektedir.
Dış filtre sistemleri:
İç filtre sistemleri:
Asmalı kutu filtreler:
Islak kuru filtreler:
Berlin ve benzeri doğal sistemler:
Bir doğal akvaryum kurmak için en önemli unsur nitelikli canlı kaya teminidir. Bu kayaların taşınması sırasında bazı canlıların ölmesi kaçınılmaz olmakla birlikte nispeten iyi korunmuş bir kayada yeterli düzeyde canlı kalacaktır. Bu kayaları akvaryuma koymadan önce dikkat edilecek nokta bu kayaların kokmamaması (çürük yumurta kokusu) ve bu kayalarla birlikte zararlı canlıların akvaryuma girmemesidir. Taşların tedavi edilme süreci için kayalar eğer yeni toplanmışsa bir süre ana akvaryuma konmadan bir ayrı kapta bir süre (1 hafta kadar) havalandırarak ve suyu zaman zaman değiştirerek bekletmeyi önermektedirler. Akvaryumcuda bir süre kalmış kayalarda bu işlem daha yüzeyel olarak yapılabilir. Yüzeydeki fazla alglerin ve kısmen süngerlerin ve mantis karidesi gibi etçil kabukluların temizlenmesi önerilmektedir. Kayalar ana akvaryuma yerleştirildikten sonra aktif kömür bir torbanın içine konularak kayaların arkasında bir alana gizlenir. Akıntıyı oluşturacak su motorları ve protein skimmer de kurularak akvaryum çalıştırılır. İlk bir kaç hafta ışıkların çalıştırılmaması yosun oluşumunu önleyecektir. Yaklaşık olgunlaşma 10-15 gün içinde oluşur. Akvaryuma canlıları koyarken yavaş bir seyir izlemeniz zaman zaman nitrit ve nitrat kontrolü yapmanız önerilir. Balık sayısını özellikle az tutmanız başarı şansınızı artıracaktır.
Diğer sistemler:
Yosun filtreleri: Suyun yavaş olarak iyi ışıklandırılmış sığ bir alandan geçirilerek yosun oluşturulması ve bu yosunun zaman zaman hasatlanması mantığına dayanır. Yosun nitratı kullanır ve hasatla birlikte bu nitrat ortamdan atılır. Bu sistemler genel olarak oşinaryumlar ya da hayvanat bahçelerinde kullanılmaktadır. Belki uzun vadede ticari modeller de ortaya çıkabilir. Aktif kömür: Üzerinde tartışılan bir konu olmayı sürdürmektedir. Temel olarak sudaki sarı renklenmeyi ve bazı toksik maddeleri yapısında tutar. Düzenli olarak aktif kömürün değiştirilmesi, toksik maddelerin ortamdan atılımını sağlar. Sık kullanım biçimi dış filtre sitemlerinin içine konmasıdır. Bazı akvaristler bunun etkin bir kullanım olmadığını ve akvaryumun içine torbalar halinde veya akvaryum altında yapılan ayrı akvaryumlar konulmasını önermektelerdir. Bu malzemelerin değiştirme süresi akvaryumun hacmi, biyolojik yüküne bağlı olarak değişmektedir. Yaklaşık 6 ayda bir değiştirme genel olarak önerilebilir. Dikkat!!! Deniz akvaryumlarına konulacak aktif kömür uygun PH'da, fosfat içermeyen, tanınmış markaların ve deniz akvaryumları için özel olarak üretilmiş olmalıdır. Protein toplayıcılar (PS): Suyun hava kabarcıklarıyla karışarak bir köpük oluşmasına ve bu köpüğün toplanma ve daha sonra atılma mantığına dayanır. Bu sistemle, proteinler ve diğer bir çok organik madde ortamdan uzaklaştırılır. Bu sistemin yararı azot çevrimine girmeden organik maddelerin ortamdan uzaklaştırılmasını sağlamaktır. Bir çok ticari tipi olmakla beraber hava taşlı ve motorlu (genellikle venturi valf sistemli) olmak üzere ikiye ayrılır. Hava taşlı sistemler hava motoruyla genellikle tahta hava taşlarına hava pompalanmasıyla köpük oluşur. Bu köpük silindirik bir yapıdan yükselerek toplanır. Etkili sistemlerdir ancak sık sık hava taşı değiştirme gereksinmeleri ve büyük akvaryumlarda sayıca birden fazla kullanılma zorunluluğu dezavantajlarıdır. Motorlu sistemler çok büyük hacimlerde köpük oluşturabilirler ancak düzenli bakım geretirmeleri (özellikle ventüri valflerinde tıkanma) ve fiyatlarının oldukça yüksek olmaları olumsuz yanlarıdır. Büyük mercan akvaryum sistemleri için akvaryum dışına kurulan büyük protein toplayıcılar özellikle önerilmektedir. Ülkemizde zaman zaman nitelikli çalışmayan ve iyi dizayn edilmemiş protein toplayıcılara sık sık rastlanmaktadır. Bu konuda akvaryumcular ve ürünleri kullananlara danışmakta yarar vardır. PS'ler zararlı organik atıkları uzaklaştırdıkları gibi bazı temel maddeleri de uzaklaştırırlar. Bu eser elementlerin (İyot, stronyum, vitaminler vb.) eklenmesi yararlıdır. UV filtre: Ultraviyole C' yi kullanan sterilizasyon araçlarıdır. Balık akvaryumlarında ve garanti tanklarında önerilir. Mercan akvaryumlarında serbest dolaşan polipleri öldürdüğü iddia edilmektedir ancak akvaryumlara balık konması süresinde geçici olarak çalıştırılabilir. Yosunları da önlemede de etkilidir. Denitratörler: Suyun yavaş olarak organik maddeden zengin alandan geçerek anaerobik bir ortam yaratması ve burada gelişen bakterilerin nitratı yıkmasını sağlar. Bu mantıkla çalışan bir grup filtre piyasa da bulunmaktadır.
Sonuçlar:
Kaynakça:
|