Fische im Gesellschaftsaquarium (topluluk akvaryumlarında balıklar) önerdiği akvaryum kombinasyonları açısından çok beğendiğimiz bir kitap oldu. Gerçekten de doğada aynı veya çok benzer biyotoplarda yaşayan, birbirlerine uyan türler, sadece tahmine değil, gerçek akvaryumculuk tecrübelerine dayanarak bir araya getirilmiş. (Linki tıklayarak kitabı amazon'dan sipariş edebilirsiniz.) Örneğin diğer bazı akvaryum kitaplarında, Güney Amerika kökenli cüce çiklitlerden bazı Apistogramma türleri ile Ramirezi'nin (Microgeophagus ramirezi) aynı akvaryumda uyumla yaşayabileceği belirtilmiş.

Cyprichromis leptosoma Neolamprologus leleupi Neolamprologus brichardi Neolamprologus brevis

1. Örnek akvaryum: Küçük Tanganikalılar Akvaryumun ölçüleri: 120 x 50 x 60 cm (U x G x Y) = 360 litre Su sıcaklığı: 26 - 28 C Balıklar: 8 Leptosoma (Cyprichromis leptosoma) 6 Limon Çiklit (Neolamprologus leleupi) 6 Brikardi (Neolamprologus brichardi) 6 Brevis Salyangoz Çikliti (Neolamprologus brevis) Akvaryumun arka planı, su yüzeyine kadar çıkan taşlarla dekore edilerek Tanganika gölünün kayalık kıyıları canlandırılır. Bu dekorasyon ustalıkla yapılırsa balıklara sığınabilecek birçok kovuk ortaya çıkar. Özellikle Brikardi ve Limon Çiklitler, en baştan gençken ve benzer boylardayken akvaryuma konmalıdırlar. Bu balıklar cinsel olgunluğa erişince çiftler halinde seçtikleri kovukları sahiplenir ve diğer balıklara karşı kovuk çevresindeki bölgeyi savunurlar. Bazen çiflerin ve aile kolonilerinin korudukları bölgeler o kadar geniş olur ki, özellikle bölge sahiplenememiş balıkları, sürekli hırpalandıkları için akvaryumdan çıkarmak gerekebilir. Akvaryumun ön planına, salyangoz çiklitlerin yuvalanabilmeleri için, 3-5 cm çaplı boş salyangoz kabukları konur. Bu iş için genellikle iri elma salyangozunun kabukları kullanılır. Erkeğin yarısından da küçük olabilen dişi, salyangoz kabuğuna girip çıkarak yavrulara bakarken, çoğu zaman kabuğa giremeyecek kadar büyük olan erkek yakın çevreyi korur. Brikardi ve Limon Çiklitlerin tersine Brevis salyangoz çiklitleri, dar alanda birçok yuva kurup çok aileli kalabalık koloniler oluşturabilirler. Diğer türlere karşı barışçı olan Leptosomalar, daha çok yüzeye yakın açıklıklarda küçük sürüler halinde dolaşırlar.

2. Örnek akvaryum: Dev, cüce ve sinsi Akvaryumun ölçüleri: 150 x 50 x 60 cm (U x G x Y) = 450 litre Su sıcaklığı: 25 - 27 C Balıklar: 4 Frontoza (Cyphottilapia frontosa, dev) 10 Similis Salyangoz Çikliti (Neolamprologus similis, cüce) 4 Kum Çikliti (Eretmodus cyanostictus) 6 Guguk Çöpçüsü (Synodontis multipunctatus, sinsi) Bu akvaryumda kocaman Frontozalarla ufacık Similis salyangoz çiklitleri tam bir tezat görüntüsü verirler. Frontozalardan biri şans eseri salyangoz kabuklarından oluşan yuvaların üzerinde gözüktüğünde, birkaç yuvadan oluşan haremini koruyan Similis erkeği, boyuna bakmadan dev frontozanın kuyruklarını ısırmaya kalkabilir. Buna karşılık koca hörgüç kafalı küçük balığa hiçbir şey yapmaz. Salyangoz kabuklarında zamanla ilk yavrular ortaya çıkar ve Similis kolonisi büyür ve yayılır. Bu nedenle akvaryuma en baştan bol miktarda boş salyangoz kabuğu konmalıdır. Kumda sürünürcesine beceriksizce yüzen kum çiklitleri Eretmoduslar, türdaşlarına karşı oldukça saldırgan davranırlar. Belirli aralıklarla eşlerine verdikleri yumurtalarını ağızlarında nöbetleşe kuluçkaya yatıran Eretmodusları özellikle ilk haftalarda çok iyi gözlemek gerekir; kavgayı kaybeden akvaryumdan hemen alınmalıdır. Taşlardan oluşturulacak kovuklar bu akvaryumda Guguk Çöpçülerinin işine yarar. Bu çöpçüler, yem atıldığında kovuklarından jet hızıyla çıkıp kaptıkları parçayla jet hızıyla geri dönerler. Frontozaların yumurtlama zamanlarını da dikkatle takip edip, frontoza yumurtalarının arasına yine jet hızıyla kendi yumurtalarını bırakmak için fırsat kollarlar.

Cyphotilapia frontosa Neolamprologus similis Eretmodus cyanostictus Synodontis multipunctatus

Tropheus moori Synodontis multipunctatus Phyllonemus typus

3. Örnek akvaryum: Hiperaktif Tropheuslar Akvaryumun ölçüleri: 200 x 60 x 60 cm (U x G x Y) = 720 litre Su sıcaklığı: 26 - 28 C Balıklar: 15 Tropheus (Tropheus moori) 6 Guguk Çöpçüsü (Synotontis multipunctatus) 4 Phyllonemus typus Çok beğenilen Tropheusların akvaryumlar için uygun olmayan balıklar olduğunu ileri sürenler vardır. Gerekli koşulların sağlanmadığı akvaryumlar söz konusuysa haklıdırlar da... Akvaryum çok büyük olmalı ve küçük bir gruba yetecek kadar alana sahip olmalıdır. Başlangıçta mutlaka yakın boylarda genç balıklar alınmalıdır. Cinsel olgunluğa adım atmalarıyla beraber erkekler aralarında sert kavgalara girişmeye başlar ve akvaryum ne kadar büyük olursa olsun sonunda sadece bir tek erkek hayatta kalır. Bu nedenle dominant erkek tarafından hırpalanan erkekler mutlaka akvaryumdan çıkarılmalıdır. Dominant erkek tek başına kalsa da çok teritoryal ve saldırgan bir maçodur. Yumurtlamaya hazır olmayan dişiler sürekli erkeğin kur ve saldırılarından kaçıp saklanmak zorundadır. Bu nedenle akvaryumda yeteri kadar dişi ve saklanacak kovuk bulunmalıdır. Doğada ağırlıklı olarak Aufwuchs'la (taşların üzerindeki yosun tabakası, bkz. Malavi Defteri) beslenen Tropheuslar, akvaryumda da mutlaka bitkisel ağırlıklı yemlerle beslenmelidir; etçil beslenme bu balıkların kolayca hastalanmasına neden olur. Bütün bu zorluklar göz önüne alınıp gerekli akvaryum şartları sağlandığında, sıcak suyu seven Tropheus çok renkli ve ilginç bir akvaryum balığıdır. Tropheus akvaryumunda her an bir olay ve bir hareket vardır. Akvaryumda sadece bir renk ırkı beslenmeli, farklı renk ırkları biribirlerine karıştırılmamalıdır. Tropheus akvaryumunda diğer ağızda kuluçkalayan çiklit türlerini beslemek sorun yaratabilir; bu nedenle bu örnek akvaryum için başka bir çiklit türü önermiyorum. Genelde loş ışıkta kovuklarından çıkıp yem arayan diğer iki çöpçü türüne Tropheuslar pek aldırmazlar.